HERB, FLAGA, PIECZĘCIE ORAZ SZTANDAR GMINY ALEKSANDRÓW KUJAWSKI


Rys historyczny powstania herbu Gmiy Aleksandrów Kujawski


  • Przynależność administracyjna Gminy Aleksandrów Kujawski w przeszłości oraz stosunki własnościowe


Gmina Aleksandrów Kujawski leży na obszarze historycznych Kujaw. Przed rozbiorami obszar ten stanowił część województwa i powiatu inowrocławskiego. Obecnie w skład gminy wchodzi 28 sołectw: Białe Błota, Chrusty, Goszczewo, Grabie, Łazieniec, Nowy Ciechocinek, Odolion, Opoczki, Opoki, Ostrowąs, Ośno, Ośno Drugie, Otłoczyn, Plebanka, Poczałkowo, Podgaj, Przybranowo, Przybranówek, Rożno-Parcele, Rudunki, Słomkowo, Słońsk Dolny, Służewo, Stawki, Wilkostowo, Wołuszewo, Wólka, Zduny. Największą miejscowością na terenie gminy jest Służewo.

Najstarszym znanym właścicielem ziemskim, który posiadał dobra w tych okolicach był Wojsław (+ po 1120) z rodu Powałów (Ogończyków), który posiadał m.in. Otłoczyn i Ostrowąs. Otłoczyn został w 1191 r. podarowany przez Ogończyków klasztorowi norbertanek ze Strzelna, a potem wszedł w skład dóbr biskupów włocławskich. Inne posiadłości Ogończyków Opoki i Ostrowąs w XIII w. również weszły w skład własności kościelnej - należały do biskupów płockich. Najznaczniejszym jednak rodem rycerskim związanym z okolicami dzisiejszej gminy Aleksandrów Kujawski byli niewątpliwie Pomianowie, poświadczeni jako właściciele okolicznych dóbr również od XII w. Stanisław Kozierowski uważał Pomianów za rodowitych Kujawian, którzy już we wczesnym średniowieczu posiadali liczne dobra na Kujawach. Nie ulega wątpliwości, że do ich najstarszych dóbr należały właśnie Służewo i Grabie, leżące na terenie obecnej gminy Aleksandrów Kujawski. Nieco później w ich ręce trafiła też kolejna wieś z obszaru obecnej gminy - Przybranowo.  Zapewne najstarszymi właścicielami Służewa byli znani z dokumentu w 1154 r. Przecław i Chebda. Imiona te powtarzały się często wśród późniejszych Pomianów. Najstarszy wizerunek herbu Pomian z 1304 r. pochodzi z pieczęci innego właściciela Służewa - też Chebdy. Nie ulega więc wątpliwości, ze najstarsze dzieje omawianych terenów w bardzo znaczący sposób wiążą się z Pomianami, jednym z najwybitniejszych rodów rycerskich z obszaru Kujaw. Piastowali oni w średniowieczu najwyższe urzędy w tej dzielnicy: wojewodów brzeskich i inowrocławskich, kasztelanów brzeskich, kruszwickich itp. Pomianowie ze Służewa bardzo wcześnie weszli w bliskie związki rodzinne z rodem Sulimów, wywodzącym się z Wielkopolski. W połowie XIV w. Sulimowie przejęli ostatecznie Służewo. Stąd wywodziła się równie znacząca i potężna rodzina szlachecka, która ostatecznie przyjęła nazwisko od Służewa - Służewscy. Jednym z właścicieli Służewa z tej rodziny był wojewoda łęczycki Mikołaj Oporowski (1419-1425). Jednym z jego wnuków był Piotr, kasztelan inowrocławski (1526-1535), łęczycki (1537-39), kaliski (1539-44), wojewoda kaliski (1549). Jego synem był najwybitniejszy może ze Służewskich - Jan, ostatecznie wojewoda brzesko-kujawski w latach 1563-1580.

Znaczenie Służewa w przeszłości tej okolicy podkreśla fakt posiadania przed tę miejscowość praw miejskich. Po raz pierwszy prawa miejskie Służewo otrzymało zapewne jeszcze na początku XIV w. od Pomianów. W każdym razie w procesie polsko-krzyżackim z 1339 r. miejscowość ta występuje jako "oppidum", co może wskazywać na wcześniejszy jej miejski charakter. Zniszczenie Służewa przez Krzyżaków mogło spowodować regres osadniczy i czasowy zanik funkcji miejskich. Dowodnie jednak już w 1430 r. Służewo było znów miastem. W tymże bowiem roku wystąpił w źródłach Wojciech Byangadło, określony jako mieszczanin służewski.

Te elementy historii obszaru dzisiejszej gminy Aleksandrów Kujawski pozwalały na postawienie wniosku, że najstarsze tradycje heraldyczne tego obszaru trzeba łączyć z jedynym, historycznym miastem w tym rejonie - Służewem i jego najdawniejszymi właścicielami, wywodzącymi się z rodów rycerskich - Pomianów i Sulimów.


  • Tradycje heraldyczne z obszaru dzisiejszej gminy Aleksandrów Kujawski


Gmina Aleksandrów Kujawski nie ma tradycji własnego herbu. Wprawdzie zachowały się projekty herbu miasta z lat 1847 i 1869, przedstawiające trójwieżową budowlę miejską. Jednak zgodnie z opinią polskich heraldyków, wyrażoną podczas I Kolokwium Heraldycznego w Krakowie (1999) herby z okresu zaborów i stanowiące kreację władz zaborczych nie zasługują na uwzględnienie jako podstawa do tworzenia współczesnych herbów samorządowych. Sam motyw użyty do kompozycji tych projektów nie oddaje w sposób jednoznaczny ani charakteru miasta Służewa, ani terytorium współczesnej gminy Aleksandrów Kujawski.

Pośród różnych elementów przeszłości lokalnej, które stanowiły podstawę w kreacji nowego herbu samorządowego, istotne miejsce zajmuje przeszłość własnościowa terytorium, którego dotyczy znak. Rzecz nabiera szczególnego znaczenia w sytuacji, gdy mamy do czynienia z obszarem charakteryzującym się pod tym względem szczególną jednorodnością. Z taką sytuacją mamy do czynienia w przypadku gminy Aleksandrów Kujawski. Większość jej obszaru od czasu początków pisanych źródeł kujawskich należała do rodu rycerskiego Pomianów, stanowiąc zwarte terytorialnie gniazdo rodowe, z którego wywodziły się aż trzy ważne gałęzie tego rodu: Służewscy, Grabscy i Przybranowscy. Istotnym elementem tradycji lokalnej było lokowanie w początkach XIV w. miasta w Służewie. Dobra służewskie przejęli później przedstawiciele herbu Sulima, zwący się potem Służewskimi. Niestety, źródła nie przekazały informacji o treści ikonograficznej pieczęci miasta Służewa. Nie ulega wątpliwości, że uwzględnienie herbu Pomianów i Sulimów Służewskich jest najbardziej uzasadnione z uwagi na ustawowy wymóg kierowania się lokalną przeszłością.


  • Herb Gminy Aleksandrów Kujawski


Połączenie w jednej tarczy godeł dwóch różnych herbów szlacheckich ma swoje oparcie w tradycji polskiej heraldyki samorządowej (miejskiej). Liczne przykłady takich rozwiązań podaje literatura przedmiotu (np. Biłgoraj,  Żabno, Józefów, Sobków i inne; zob. H.Seroka, Herby miast małopolskich do końca XVIII wieku, Warszawa 2002, s. 176, 199-200).

Herb gminy Aleksandrów Kujawski jest połączeniem elementów godeł herbów Pomian i Sulima. Z pierwszego z nich pochodzi głowa żubrza przebita mieczem srebrnym, z drugiego trzy kamienie złote.


HERB GMINY ALEKSANDRÓW KUJAWSKI


Herb Gminy Aleksandrów Kujawski: w polu czerwonym głowa żubrza czarna przebita mieczem srebrnym i trzy kamienie złote - dwa po bokach i trzeci od podstawy tarczy.

 

herb__material_graficzny_do_druku.zip

herb__material_graficzny_do_prezentacji.zip

 

 

FLAGA GMINY ALEKSANDRÓW KUJAWSKI

 

Flaga gminy Aleksandrów Kujawski ma postać płata czerwonego (o proporcjach jak 5:8), pośrodku którego nałożone jest godło herbu gminy Aleksandrów Kujawski.

 

Flaga Gmina Aleks.Kuj.cdr

Flaga Gmina Aleks.Kuj

 

 

Pieczęć Gminy Aleksandrów Kujawski ma kształt okrągły, w polu pieczęci znajduje się godło herbu gminy z majuskulnym napisem otokowym: GMINA ALEKSANDRÓW KUJAWSKI.

Pieczęć Wójta Gminy Aleksandrów Kujawski ma kształt okrągły, w polu pieczęci znajduje się godło herbu gminy z majuskulnym napisem otokowym: WÓJT GMINY ALEKSANDRÓW KUJAWSKI.

Pieczęć Przewodniczącego Rady Gminy Aleksandrów Kujawski ma kształt okrągły, w polu pieczęci znajduje się godło herbu gminy z majuskulnym napisem otokowym: PRZEWODNICZĄCY RADY GMINY W ALEKSANDROWIE KUJAWSKIM.

Pieczęć Rady Gminy Aleksandrów Kujawskima kształt okrągły, w polu pieczęci znajduje się godło herbu gminy z majuskulnym napisem otokowym: RADA GMINY ALEKSANDRÓW KUJAWSKI.

 

pieczeci_gminy.zip


Dokumentację opracował Prof. dr hab. Krzysztof Mikulski z Instytutu Historii i Archiwistyki Wydział Nauk Historycznych Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu. Projekt graficzny sztandaru opracował artysta plastyk Lech Karczewski.

 

SZTANDAR GMINY ALEKSANDRÓW KUJAWSKI

Ceremonia nadania sztandaru odbyła się 11 listopada 2016 r. na terenie Sanktuarium Maryjnego w Ostrowąsie

Płat sztandaru o wymiarach 90x90 cm obszyty złotą frędzlą o długości 8 cm. Strona główna sztandaru (prawa) ma barwę czerwoną z godłem herbu Orzeł Biały zgodnie z obowiązującym obecnie wzorem (zał. 1 do Ustawy o godle, barwach i hymnie Rzeczypospolitej Polskiej oraz o pieczęciach państwowych z dnia 31 stycznia 1980 r. ze zmianami).

Strona odwrotna sztandaru (lewa) ma barwę żółtą o jasnym odcieniu. W centralnej części płata znajduje się herb Gminy Aleksandrów Kujawski. Ponad herbem znajduje się napis GMINA oraz napis ALEKSANDRÓW KUJAWSKI czcionką Gill Sans MT Ext Condensed Bold. Litery napisu mają barwę czarną. Skraj strony odwrotnej sztandaru dekorowany jest ornamentem roślinnym wzorowanym na hafcie kujawskim wykonanym nicią srebrną, matową w czarnym konurze.


W przydrzewcową stronę płata wszyte są kółeczka (uszka)  służące mocowaniu płata do drzewca. Dwuczęściowe drzewce sztandaru, spojone skręcaną tuleją łącznikową o barwie patynowanego srebra, o trzewiku wykonanym w metalu tej samej barwy, zwieńczone jest głowicą o wysokości 22 cm. Głowica ma formę trzech głów żubra złączonych heraldycznymi kamieniami  z mieczem pośrodku (sztychem w dół), osadzonych na podstawie w kształcie trójkątnego graniastosłupa o wysokości 8 cm. Poniżej głowicy znajduje się tuleja metalowa przeznaczona do wiązania szarfy sztandaru. Wszystkie elementy głowicy oraz tuleja wykonane są z metalu o barwie patynowanego srebra.

   

 

strona lewa sztandaru

strona prawa sztandaru


Dokumentację opracował Prof. dr hab. Krzysztof Mikulski z Instytutu Historii i Archiwistyki Wydział Nauk Historycznych Uniwersytet Mikołaja Kopernika w Toruniu. Projekt graficzny sztandaru opracował artysta plastyk Lech Karczewski.

 

Uchwała nr XIV/84/15 z dn. 20.10.2015 w sprawie wyrazenia zgody na wszczęcie procedury nadania sztandaru

Uchwała nr XIX/124/16 z dn. 8.03.2016 w sprawie przyjęcia projektu sztandaru

Pozytywna opinia Komisji Heraldycznej z dn. 15.04.2016

Uchwala nr XXI/164/16 z dn. 17.06.2016 w sprawie ustanowienia sztandaru oraz zasad jego używania

 

© 2015 Gmina Aleksandrów Kujawski

Realizacja: IDcom-web.pl

logo Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji

Informacja o dofinansowaniu Ministerstwa Administracji i Cyfryzacji

Projekt "Gmina Aleksandrów Kujawski przyjazna (nie)pełnosprawnym mieszkańcom" współfinansowany przez Ministerstwo Administracji i Cyfryzacji w ramach konkursu: Dofinansowanie budowy lub dostosowania stron internetowych podmiotów realizujących zadania publiczne do potrzeb osób niepełnosprawnych.